Sorularınız için lütfen iletişime geçin.

Doğal afet ya da terörism… Travma sonrası stres…

Bu hafta, önce Boston Maratonu’nu sırasında patlayan iki bomba, daha sonra İran’daki 7.8 büyüklüğündeki deprem haberi, travmatik olarak tanımlayabileceğimiz bu tür olayların son yıllarda ne kadar sık yaşandığını, bundan etkilenen insanların nasıl başa çıktığı, hayata nasıl geri döndüğü ile ilgili düşünmeme neden oldu. Türkiye’de de benzer üzücü olayları maalesef  yaşandı, hatta yaşanmaya devam ediyor. Boston Maraton’unundaki patlamaların hemen ardından bir yazı yayınlayan Amerikan Psikologlar Birliği, bir travma sonrasında bireyin nasıl başa çıkabileceği ile ilgili bir takım önemli noktalara dikkat çekiyor (İngilizce olarak hazırlanan bu yazıya buradan ulaşabilirsiniz http://www.apa.org/helpcenter/recovering-disasters.aspx). Bunlardan bazılarını kısaca özetleyecek olursam:

  • Travmatik olaylar sonrasında insanlar farklı tepkiler verebilirler. Kimi insan yaşanan travma karşısında ağlarken, kimisi hiçbir duygusal reaksiyon göstermeyebilir. Bazı insanlar haberleri yakından takip eder ve tüm detayları öğrenmek ve bunlar hakkında konuşmak isterken, bazıları bundan uzak durur, hatta kendini diğer insanlardan soyutlamayı tercih edebilir. Bu noktada hatırlamamız gereken şey, travma sonrasında verilen doğru ya da yanlış bir tepki çeşidi yoktur. İnsanlar farklı tepkiler verebilirler.
  • Duygu ve düşünceler ciddi ölçüde etkilenebilir. İnsanlar, daha yoğun duygular hissedebilir. Genelde olduklarından daha fazla gergin, sinirli veya tepkili olabilir. Duygusal olarak iniş ve çıkışlar yaşayabilir, konsantrasyon ve karar vermede güçlük çekebilir. Travma sonrası stres, uzun vadede depresyon ve/veya anksiyete rahatsızlıklarına yol açabilir ve psikolojik destek için bir profesyonele danışılması gerekir.
  • Fiziksel rahatsızlıklar ortaya çıkabilir. Yoğun ve travma sonrasında stres deneyiminde, kişiler baş ağrısı, mide ağrısı, göğüste bir ağrı ya da sıkışma gibi bir takım fiziksel şikayetlerde bulunabilirler. Uyku ve yemek düzenleri bozulabilir. Bu belirtiler karşısında bir doktora danışılması gerekir.

Kendinize veya sevdiğinize nasıl yardımcı olabilirsiniz?

Travma sonrasında kendinize veya sevdiğinize yardımcı olmak için yapabileceklerinizden bazılarını şöyle listeleyebiliriz:

  • Kendinize zaman tanıyın.  Yaşanan travmayı hafife almadan, kendinize zaman tanıyın ve bunun bir çok kişi için zor bir dönem olduğunu farkına varın. Bu deneyim karşısında duygularınızı anlamak ve tam olarak yaşamak için kendinize izin verin. Sevdiklerinize de aynı şekilde, zaman tanıyın ve sabırlı olmaya çalışın.
  • Sevdiklerinizden destek alın. Sizi dinleyecek ve destek olacak kişilerle bir araya gelin. Bu süreçte yalnız kalmayın. Deneyiminizi paylaşmak, başkalarının duygu ve düşüncelerini dinlemek yalnız olmadığınızı gösterecek ve bu paylaşım sizi rahatlatacaktır. Konuşmayı tercih etmeyen kişiler, hissettiklerini bir günlüğe yazarak da ifade edebilirler.
  • Günlük rutininize geri dönmeye çalışın. Eğer mümkünse, rutin olarak yaptığınız aktivite ve işlere geri dönmeniz, travma sonrasında yaşanan stres belirtileri ile başa çıkmada etkili olacaktır. Örneğin, ailecek yediğiniz yemeklere devam etmek, düzenli spor yapıyorsanız tekrar başlamak, hobileriniz yapmak gibi. Başta tuhaf gelebilir, ancak yaşanan beklenmedik, üzücü olaylar karşısında, eski rutininize dönmek, özellikle çocuklar için, stres belirtileri ve belirsizlik hissinden kaynaklanan tedirginlik ve kaygının azalmasına yardımcı olur.
  • Önemli kararlar almaktan kaçının. Eğer mümkünse, travma sonrasında hayatınızı büyük ölçüde etkileyebilecek kararları hemen almayın, biraz erteleyin.

Eğer travma sonrasında, stres belirtileri uzun süre devam ederse ve kendinizde gözlemlediğiniz değişikliklerin hayatınızı derinden etkilediğini hissediyorsanız, psikolojik yardım için bir uzman ile görüşmenizi tavsiye ederim.

Leave a Reply